Donostiar haien garaia

Benetako hiri bihurtzeko urratsak XIX. mendearen hondarretan eta XX.aren hastapenetan egin zituen Donostiak. Geroztik nolabait euskaldun izateari eutsi dion hiriak, mende beteko ibilbidean mugarriak ezartzen jakin zuten gizon-emakumeen lanetan bilatu behar ditu erroak. Sortzez edo bizitzaz donostiar izandakoen galeria hau euskaldun izateko modu anitzen erakusle da, alde askotara ahanzturaren itzalera eroritako garai zabal baten lekuko.

Con mano izquierda

El abismo político y personal que se abre día a día en Euskadi exige una terapia de choque original e imaginativa frente a los lugares comunes y clichés que agotan el sentido de la política como arte de lo posible. Este libro constituye un alegato frente al pensamiento único y propone explorar salidas democráticas al oscuro túnel del terrorismo y al agobiante desencuentro político. Se trata de reivindicar una visión diferente desde una nueva izquierda, ahora que el conservadurismo más autoritario recupera posiciones en el mundo. Los autores de Con mano izquierda mantienen que el socialismo vasco puede jugar otro papel, más audaz, para romper las cadenas del odio que retroalimentan el fanatismo y la perpetuación del drama. Porque la política, como la vida, como el amor, sólo merece la pena si se corren riesgos.

Gorroto haut

Gorrotoari adarrak zorrozteko agindu zitzaien hamabi idazleri. Javi Cillerok esan zigun, urruti bizi zela eta ez zuela gorrotorik inorenganako, hala ere ahaleginduko zela. Taberna batera joan, eta elkarrizketa baten grabazioa bidali digu. Unai Elorriagak bere lanari azken puntua jarri zion goiz hartan, eman zioten Espainiako Sari Nazionala, ez zuen denborarik izan izenbururik ere jartzeko. Aingeru Epaltzak argudiatu zuen, bere ponte-izenarekin ez zela bera egokiena gorrotoari adarrak zorrozteko. Bere ipuinarekin erakutsi du baduela harako bertze aingeru erori hartatik ere zerbait. Hasier Etxeberriak berehala ikusi zuen mandatuari nondik heldua, Borgesi zorroztuko zizkiola gorroto-adarrak. Emma Zunz gustura dago. Aritz Gorrotxategik tupustean erantzun zigun, gorroto, argitaratzaileak gorroto gintuela, baina hala ere izan du hori agerian ez uzteko adina jendetasun; horrelako ipuinak idazteko balio badio, guk ere gorroto dugu bera. Juan Kruz Igerabideren kasua, apartekoa da. Poeta baita bera. Gorrotoa ilargia balitz, beti ilbete egongo litzatekeela, eta ilbeteari ezin zaiola adarrik zorroztu. Bere aukera erre du, ordea, ongi errea. Arantxa Iturbek gorrotoa eta lana lotu ditu. Ez da bakarra izan. Iban Zalduak eta ek ere antzeko zerbait egin dute. Iturbe eskela baterako diru eske hasi zaigu Jainkoaren izenean; Zalduak usain txarra hartu zion kontuari hasieratik, eta Sagastizabalek komiki bat prestatu nahi izan digu, hitzez. Karlos Linazasorok eta Kirmen Uribek ez dituzte pertsonaiak aukeratu, pertsonak baizik, eta entziklopedietan agertzen ez den erudizioa. Patxi Zubizarretak deskapotagarri bat ekarri digu, txapa urdin elektrikoa kapota zuriduna, dotorea benetan.

Patri maitea

Bost urtez, hamabostean behin, gutun itxurako zutabe bat Garan. Edo nahiago bada, zutabe itxurako gutun bat, irakurleok ezagutzen ez dugun Patri izeneko bati zuzendua. Emakumea ala gizonezkoa da Patri? Ihesi dabil edo kartzelan dago? Eta Hasier Etxeberriaren alter egoa balitz? Nornahi ere den Patri, guztiok hartu dugu bere antza, Etxeberriak gutunon oparia eskura jartzen hasi zitzaigunetik. Liburua osatzerakoan, ordea, entresaka egin du Etxeberriak, laburtu egin du hainbat testu, erritmo berri baten bila ibili da, liburu batek eskatzen duen barne-muinari erantzun nahi baitzion. Eta dietario bat atera zaio. Arriskua eta anbiguotasuna. Sedukzioa eta etsipena. Bizitza. Eta bihotza. Etxeberriak dietario honetan jarri duen bihotz kuraiatsu arriskatuak.

Leizezulo

Gazte koadrila bat leizezulo bat arakatzera deliberatu da. Bertan, gertakari majikoak eta bizikizun benetakoak nahasten zaizkie, ilargi amandrearen begiradapean.

Hausturak

Bost narrazio bildu ditu Jokin Muñoz nafarrak bere lehen liburuan, luzera ezberdinekoak baina giroz eta estiloz batasun handia erakusten dutenak, narrazio bilduma soiletik harantzago iristeraino. Narrazio horien osagarri eta lotura estuan, hamabi poema ere ageri dira. Paisaia Euskal Herri lehorra da. Hegoaldea.

Harria mundu, mundua harri

Kontu kontari eta bertso kantari datorkigu Iñaki Perurena liburu honetan. Harriaren aitzakian -edo, hobeto esan, harria lagun duela-, mundurik mundu ibiltzeko aukera izan du Perurenak, Euskal Herriko bazter ia guztietan eta mundu zabaleko kontinente ia guztietan. Nola pasadizo xelebreak hala une hunkigarriak, orotariko bizipenak izan ditu Iñakik bere ibilera horietan, eta liburu honetara jaso nahi izan ditu arrazoiren batengatik edo besterengatik gogoangarri gertatu zaizkionak. Berrogeita hamabost pasarte dira denera hemen jasoak. Unean uneko xehetasunen berri ematen digu aurrena Perurenak, hitz lauz; gero, bertso bidez ematen dio errematea. Liburu hau, ordea, ez da Leitzako indartsuaren beste erakustaldi bat, Perurenak ez baitu oraingo honetan ezein marka hausteko asmorik. Aitzitik, harririk mundu eta mundurik harri dabilela izan dituen bizipenen arrastoa uztea beste helbururik gabe osatu du Iñakik liburu hau, bertsoa duelarik oraingo honetan harri.

Komunikabideak hemen

Industria herrietan -eta halakoak dira Espainiako Estatua eta Euskal Herria bera-, media edo hedabideetatik itxuratzen da nagusiki iritzi publikoa. Baina, euskaldunen kasuan, herriko arazo kultural eta politiko konplexuak eta komunikazio sisteman bertan zuzeneko eragina duten bektore batzuek berezko jokamolde batzuen arabera jardunarazi dute komunikazio sistema. Esan genezake, honenbestez, Hego Euskal Herriko iritzi publikoak Espainiakoak ez bezalako iturburuak dituela, beste esparru eta tresna batzuetatik itxuratzen dela. Gainera, euskal komunikazio sistemaren azterketak desoreka garrantzitsu batzuk uzten ditu agerian hainbat esparrutan, hala nola hizkuntzarenean edo enpresarenean. 2001eko maiatzeko hauteskundeetan inoiz baino ageriago geratu zen gaur egun Hego Euskal Herrian gizarte-komunikazioak duen garrantzia: baita komunikatzeko ahalmenean dagoen desoreka izugarria ere, aukera politiko eta sozial ezberdinen artean. Liburu honetan Euskadiko Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Komunitateko komunikazioaren egituraketa aztertzen da, begirada kritiko batez eta hiru alderdi nagusi kontuan hartuta: komunikazioaren kontsumo egiturak, euskara eta enpresa nagusiak.

Donostia, hiri bat literaturan literatura baten hiria

Donostia esaten da, baina zenbat Donostia dago? Koldo Izagirrek bildu ditu liburu honetan XX. mendeko euskal literaturan Donostia era batera edo bestera agertzen duten hainbat testu. Donostia aitzakia edo idazteko arrazoi, sinbolo edo atze aldeko oihal soil, Donostia urbanoa eta herrixka, Donostia arazotsua eta baketsua… Donostia eta donostiar modu asko eta askotarikoak. Aukeratutako zati bakoitzean baino aukeratutako zatien multzoan identifikatzen da Donostia, aniztasunean hartzen baitu nortasuna.

Bertso Minez

Bertso minez kronika luze bat da, bertsoa aitzakia hartuta, Joseba Zubimendi idazle donostiarrak 1939an, hil bezperetan Kanbon idatzia. Politikoak, euskaltzaleak, bertsolariak, musikariak… Errepublika garaiko euskalgintzaren galeria eskaintzen digu egileak, datu historiko, gogoeta eta oroitzapenez aberastua. Honek guztiak saiakera historiko-sentimental mindu bat osatzen du, gerraren gorrotoz eta mundu suntsitu baten ebokazioz. Saio berezi ederra, orain arte, harrigarria bada ere, ezagutzera eman ez dena. Berezkoa zuen gipuzkerari Lapurdiko euskararen eztitasuna erantsita, artikulugintza ugari batean trebatutako estilo bizi eta eliptikoa darabil Zubimendik, hagitz modernoa egiten zaiguna.