Barnekoia atera zaio Juan Garziari bere lehen nobela. Teo eta Laura Portugalen barrena doaz oporretan. Leku berak korritzen dituzte, bazter berak ikusten dituzte, baina bakoitzak bere argazkiak ateratzen ditu ordea. Bi pertsonaia horien arteko harremanak eta oroimenak osatzen dute nobelaren funtsa.
Bertsolaritzak une erabakiorra bizi du. Alde batetik, ezin zaio arrakasta ukatu; eta bestetik, inoiz baino zalantza gehiago sortu dira gaur egungo bere funtzioari buruz. Gizarte tradizional batetik moderno baterako jauziak bertsolaritzaren doitzea eta eraberritzea dakar nahitaez. Ispilu horren aurrean jarri du Joxerra Garziak Jon Sarasua, elkarrizketa mamitsu bezain atsegin honetan.
Arestiren bertsoetatik mintzatzen zaigun ahots biblikoa azaltzea izan du helburu lan honek. Ez dago marxismoaren -eta amaiezinezko beste hainbat sakrifizio suharren- muinera iristerik, kristautasunaren igurtzitik erabat apartatuz. Izan ere, kristautasuna ez baita soilik urteko egutegi erritualaren gurpilean eroso ibiltzea: kristautasuna fenomeno kulturala da. Gure mundu ikuspegi ezkutuenetik aritzen da lanean kultura, geure erreakzio xume eta oharkabeenak ere antolatzen dizkigularik. Horra kristautasuna, iraultza eta Aresti bezalako poeta bat elkartzeko aukera.
Aspaldidanikoa du gizakiak joera, dituen ahalmenak eta ezinak, akatsak eta bertuteak jainkoei, animaliei edo gauzei eratxikitzeko eta alegietara aldaturik gogoan darabilenen bat salatzeko, barregarri uzteko edo goresteko. Frantziako literatura tradizioko ipuin ezagun hauek euskaraz sortuak bezala irakurriko ditu euskal irakurleak.
Nos hallamos en Marruecos, en la década de los 90. Selim, como muchos otros jóvenes magrebíes, desea abandonar Marruecos, que se antoja mortecino, para ir al rutilante París. Allí se encuentra su Meca. En su viaje, probará la miel y la hiel: la miel, de la mano de Esther, una chica de Vitoria; la hiel, al conocer la cruda realidad occidentral.
Tres voces nos narran la historia de Selim: una, la del propio joven magrebí; otra la del Esther; en tercer lugar, la del guía que, en aquella época, ayudaba a cruzar la frontera por el monte a quienes se lo pedían. Una única historia narrada en tres géneros: relato directo, diario y reportaje. Tres voces y tres géneros para una historia de dolorosa presencia en nuestra vida diaria.
Hitzek inon ikasi gabeko jakite bat dakarte berekin, ezjakinak edo jakinezak gozatutako jakite bat, eta hargatik dira pentsamenduaren ama eta ume, arrazoiaren inude eta titi-ume. Hala utzi du idatzirik saio eder honetan Segurolak, eta, aitorpen horri zintzo jarraiturik, gure artean ez ohikoak diren pentsamendu eta arrazoiak sortu ditu. Metodologia klasikoa erabili du horretarako: ezaren gudaz baietza sortuz, ukazioa legetzat hartuz, zeruak eta lurrak astindu. Prosa jostagarri bezain zehatz batez daude elkarren ondora bilduta autorea kezkatzen duten hainbat gai: egia, tristura, maitasuna, gaztetasuna, zoriona eta heriotza, hemengo betiko euskal kontu gizenak saihestu gabe. Dena puzzle erakargarri baten moduan, edonondik hasita irakurlea harrapatuko duena. Hiru argazkiri begira harrapatzen dugu autorea azken orrialdeetan. Batean bi urte ditu, bestean zazpi-zortzi, hurrengoan, berriz, hamasei bat. Horiek dira aitortzen dituen arbaso bakarrak. Eta haiei begira sortzen zaio galdera: zeren kontra zaudete, nengoen edo geunden?.
Lasto suak bero laburra du, ez horregatik da ordea gutxiago erregarri haren garra. Lastozko zortzi zuzi aurkituko ditu irakurleak ipuin bilduma honetan, baina elkarren ondoan gehiago berotzen dutela irudituko zaio. Liburua bukatzean, ez harritu oharkabeko erreduraren bat agertzen bazaio irakurleari larru azalean, edo, nork daki, barrurago. Euskal gatazkaren ikuspegi tragiko eta futurista erakusten duen kontakizun batekin hasten da liburua, eta gai beraren fartsa alderdia agertzen duen beste batekin ematen zaio akabantza. Tartean, umorez eta samurtasunez baita krudelki ere trataturiko hainbat gertakari eta hainbat pertsonaia, irakurleak begia zorroztuz gero, oraintxe bertan leihopetik pasatzen ikus ditzakeenak.
Denok uste dugu biharamuna gainerako egunen antzekoa izango dela, hau da, altxatzeko eta ibiltzeko gai izango garela, ohiko jendea eta tokiak ikusiko ditugula, etengailua sakatuz, argia berdin-berdin etorriko dela, eta eguzkia aterako dela ekialdetik. Baina istripua, ustekabea, hor dago
Hemezortzi ipuinez osatutako narrazio-bilduma da Istripuak. Era askotakoak daude, luze samarrak eta orrialde betekoak ere bai. Badira elementu surrealistak dituztenak, atmosfera magiko batean bildutakoak, kezka eta herstura eragiten duten alegoriak, zientzia fikzioko tantak eta zaparradak; baina badira egunerokotasun arrunta ezin hobeto islatzen dutenak ere, hautsez betetako errepide bazterrean bizi diren pertsonaiak, hiriko giro bizkorrean
Iragan bat dute Agustin Arrietaren pertsonaiek, iragan bat oraingo aldia baldintzatzen dietenak. Iragan bat dute pertsonaiek. Ba ote dute etorkizunik?
Bankarien diktaduraren mendean gaude. Estatu demokratikoak diktadura demokratiko bihurtu dira. Horrek esan nahi du, legea eskuan eta gehiengoaren onarpenarekin, giza eskubideak urratzen eta herriak zapaltzen direla. Ideologia demokratikoak zaharkiturik geratu dira diktadura berri horiei buru egiteko. Gainditu ezean, akabo askatasuna eta giza eskubideak.
Gure herria, euskaldunon herria, hiltzear dago. Nazionalismoak eskuinekoak edo ezkerrekoak sortutako defentsa estrategiak zaharkiturik daude. Bide politiko berriak urratzera behartuta gaude bizirik iraun nahi badugu. Nazionalismoa nahiz ideologia ezkertiar zaharrak dira bide berri horiek bilatzeko oztoporik handienak. Zehatzago esanda, ETAri armak kendu ezean, ez dugu irtenbiderik.
Politikak itsututa gabiltza euskaldunak. Nazio-estatu demokratiko edo iraultzailea botere eta distirak itsututa. Artaldetan bananduta. Demokratak, alde batetik; iraultzaileak, bestetik. Ezinikusiz, elkarri mokoka. Artaldetik kanpo ez dago salbaziorik, oihukatzen dute batzuek eta besteek. Nazio-estatuaren zuloan harrapaturik gaude. Ideologia demokratikoak eta iraultzaileak gainditu ezean, zulo horretan jarraituko dugu.
Zer egin zulo horretatik ateratzeko?
Azkarragak XXI. mende hasierako bizitzari erretratuak atera dizkio liburu honetan. Gizartean gertatzen ari diren aldaketei usnan ari zaigu. Ikuspegi zabala eskaintzen digu, hainbat baitira begipean hartu dituen gizarte arloak: krisi ekologikoa; depresioa eta bere kausa sozialak; euskal subiranismoa; gay kultura; Mendebaldearen garapen eredua; ego indibidualaren inflazioa; euskal gatazka; maitasuna eta gaurko harreman afektiboak; gorputzari diogun lilura; emakumeen mendekotasuna; pobrezia; korporazio globalak; espainiartasuna; familia eta umeen hazkuntza; identitate kontsumistak; krisi energetikoa; edo patologia psikiko berriak.
Zooma orain zabalduz orain estutuz, gizarte-analisiaren zorroztasuna eguneroko bizitzarekin txirikordatu du, anekdota eta pasadizo esanguratsuekin, kolorez zipriztinduz erretratu bakoitza.
Jon Sarasuak hitzaurrean dioen legez, psikologiaren bariazioekin jotzen du doinu soziologikoa. Gehienetan tonu kritikoa darabil, eta pistak eskaini nahi ditu bizi gaituen mundua ulertzeko, astintzeko, baita eraldatzeko ere.
