Herria

Marie sorterrira itzuli da. Gaztetan alde egin zuen, batik bat Pablo neba erotuari leku egokia topatu nahi ziotelako gurasoek. Semearen erotasuna menderakaitza egitean, ordea, gurasoek Yuoangui Herrira itzuli eta familia guztiz zatikatu zuten. Ama eskulturagile ospetsua da; aita amaren lorategian kokatutako karabana batean bizi da, jokoak bizitza hondatu zionetik. Mariek, Diego senarrak eta Tiot seme txikiak bizimodu berria bilatuko dute independentzia lortu berri duen Yuoangui Herrian, Frantzia eta Espainiaren arteko mendebaleko mugan kokatutako Estatu jaioberrian.
Mariek, idazlea izanik, liburu batean bilduko ditu ele zaharrean mintzo ez den idazle aberriratuaren bizipenak, sabelean alaba bat sortzen zaion bitartean.

Haiek zergatik deitzen dute Euskal Herria eta guk Ithaka

Liburu honek, tituluko galderatik abiatuta, Euskal Herrian eta Katalan Herrialdeetan XX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera garatutako kantagintza, herri eta masa kultura fenomenoa, sakon aztertzeko bidea ematen du. Eta horrela, fenomeno honen ezaugarri eta oinarri linguistiko, historiko, estetiko eta oroimenekoak azalduta, hauek bi herrietako nortasun nazionalen eraikuntzan izan duten eragina argitzen digu. Salvador Cardusek hitzaurrean dion moduan, “ nahiz kantagintzari buruzko hausnarketa izan, irakurleak, bi herrien argazki garbia aurkituko du”.

Ikusezin

Adam Walker 20 urteko gazte onbera Columbia unibertsitatean ari da literatura-ikasketak egiten. Ideologikoki hain gorabeheratsua eta iraultzailea izan zen 60ko hamarkadan Walkerrek oso argi du zer norabidetan egin nahi dituen bere urratsak: ez du Vietnameko gerrara joan nahi eta poeta izan nahi du. Patuak, ordea, Rudolf Born eta Margot bikote frantsesa lerratuko ditu bere bidean eta haren izana zein geroa beldurra, sexua eta lilura osagai nagusi dituen triangeluan harrapatuta geratuko da. Indarkeria gau baten ostean, hiruren arteko harremana eten egingo bada ere, bizitako esperientziaren mamu eta itzalek hil artean elkarri hari ikusezin batez lotuta atxikiko dituzte.
Genero, narratzaile, espazio eta denbora anitzen hibridazioz osatutako puzzle hau ahokatzeko hari ikusezinei tiraka aritu da Auster. Ameriketako asmamen handieneko idazleak beste behin ere erakutsi digu kontrako indarrak elkarri lotuta daudela eta sexu-goseak, maitasunak, gorrotoak, damuak, lotsak, berrerospenak, mendekuak, aitortzak, Paris eta New York, nahia eta izana, lilura eta egia, txuriaren eta beltzaren arteko zubi ikusezinek eskainitako habeen gainean badaitekeela eraiki ganorazko unibertsorik. Horra zer den Ikusezin, izan daitekeena eta ezinezkoaren arteko ilunetan ikusezin diharduten indarrak argitaratzen dituen eleberria.

Goizuetan bada gizon bat

“Goizuetan bada gizon bat… Hunkigarriak, bertsoak. Eta zenbat aldiz ez ote ditugu kantatu hainbat afalondotan. Izanez ere, horren ederki paratu zizkigun Mikel Laboak, hautspetik atera eta […]. Goizuetako kanta xahar horren sustrai bila, hasi banintzen hasi, jainko ttikiak bestek ez daki, zenbat buruhauste ibili izanen dudan geroztik, beste hogeiren bat urtez edo, hara eta hona, maitale liluratua bere guzizko maitearen atzetik bezalatsu…”. Halatsu deskribatzen du autoreak ikerketa lan erraldoi honen abiapuntua eta garapena. Aitortu beharra dago liburu honen orrialde bakoitzean antzematen dela autorearen pasioa, grina eta jakin-mina eta asmatu egin duela ageri diren leku eta gertakari ilunez irakurlea liluratzen.

Ez da hau, hala ere, Trabukoren historia tristearen kontaketa hutsa, hori bada ere abiapuntua. Atari eder bat da bestela inongo historia-liburu marduletan ateratzen ez diren herritar xume aspaldi hildakoen grinak, maitasunak eta bizimodua ikasteko, burdinolen inguruko elezahar ilunak ezagutzeko: olajaun eta meatzarien arteko istiluak, noble eta bilau arteko espak, arrazakeriak, amodio eta gorroto kontuak, heriotzak…

Goizueta eta inguruko herri eta auzo, leku eta jendeak dira liburu honetako pertsonaia nagusi, baina aise ikus daiteke Euskal Herri berdeko beste hainbat eta hainbat herri, auzo eta jende Goizueta eta inguruko horien baitan.

Liburu hau irakurtzen duenak ez du modu berean entzungo Mikel Laboa kantari: Goizuetan bada gizon bat…

Giza eskubideak eta erligio aniztasuna

Gure gizartean aniztasun gero eta handiagoak erronkak planteatzen ditu gizartea giza eskubideen ikuspegitik kudeatzerakoan. Pertsona guztien berdintasuna eta gutxiengo linguistiko, kultural eta erlijiosoak edo bestelakoak babestea elementu beharrezko eta premiazkoak dira, elkarbizitza eta kohesio soziala ziurtatzeko gurea bezalako marko demokratikoetan. Elementu horiek argiago islatzen dira espacio publikoaren kudeaketan. Ildo horretatik, azken urteotan, erlijioaren protagonismoa handitu da. Hori da, giza eskubideen ikuspegitik eremu horretako desafiorik egungoena.

101 vascos y medio

«Algunos son donostiarras, muchos guipuzcoanos, casi todos vascos. Es una elección caprichosa. No son sus biografías, porque para eso ya están el BOE o el padrón: lo que va aquí es mi visión de ese paisanaje, mis retratos personales, porque es lo que puedo aportar que no esté ya en el Espasa. He conocido a esta gente y ahora pinto el retrato colectivo de una generación. ¿Por qué 101 vascos y medio? Porque los 101 personajes del libro son vascos en sentido amplio y el “medio” es Woody Allen: el paisano más cercano de cuantos desfilan por estas páginas. Aunque él naciera en Nueva York y yo en Gros. De Arzak a Atxaga y de Oteiza a Ainhoa Arteta, de Xabi Alonso a Odón Elorza y de Argiñano a Julio Medem. Y al final, Ibarretxe. Lo dijo Dalí, o Picasso, qué más da: si aún no se parecen a mis retratos, ya se parecerán». Mitxel Ezquiaga

Ikus gaitzazuen

«Aurpegia mozorrotu gabe generamanean inork ez zigun begiratzen. Orain jarri dira guri begira, aurpegia mozorrotu dugulako… Beraz, garbi dago: ikus gaitzazuen estali dugu aurpegia. Ikus gaitzazuen» (Marcos komandanteordea). Gaur egun, inoiz baino gehiago, Bestelako Komunikazioa matxinada-ekintza bat da: asperdura, hipokrisia, manipulazioa, merkatuaren diktadura, infantilismo eta gorrotoaren aurka altxatzen den errebolta horizontala eta demokratikoa. Han eta hemen, egunez egun, hedatuz doan sarea da; teknologia berrien abantailez baliatzen den mugimendu maitagarria. Aberririk ez duen matxinada da: Venezuelan, Chiapasen, Iraken, Madrilen edota Euskal Herrian bertan gauzatzen da. Egunero. Ez dezagun ahantz masa-hedabideak ez direla guztiahaldunak. Ez, menderagarriak dira. Eta garaitzeko bidean, Bestelako Komunikazioa tresna erabilgarria da. Merkea eta alternatiboa. Inoiz ez da berandu irudimenaren matxinada abiatzeko. Abiatu gaitezen bada, ausardiaren zurrunbiloan!

Letargo

Las cinco narraciones que contiene este libro tienen como telón de fondo las circunstancias que han condicionado la vida de los nacidos en los primeros años 60. En la primera de las narraciones, el autor se sumerge en el ambiente de la posguerra, del cual han llegado hasta él sólo los ecos. Las siguientes piezas narrativas se aproximan gradualmente al momento actual, y en ellas es constante la presencia de la violencia política (o, más exactamente, de los seres humanos que la practican y de los que la padecen), bien como telón de fondo, bien como elemento de primer plano. No se trata, sin embargo, de un libro sobre el conflicto vasco, sino de una literatura rebosante de humanidad (y de crudeza) que se aproxima al universo de todos cuantos hemos tenido que aprender a vivir y convivir en ese contexto.

Ya ni siquiera es tarde

Se leen con una sonrisa. Porque las narraciones que conforman este libro rebosan humor. Un humor a veces tierno y a veces punzante, o negro, incluso trágico. Las breves narraciones de Iturbe se leen con suma atención, y hacen experi-mentar a quien se sumerge en ellas cierta sensación de culpabilidad, como si se escucharan conversacio-nes ajenas. Se leen con avidez, al ritmo del pulso rápido que la auto-ra imprime a su prosa, y con el acicate de la mordacidad que desti-la su constante ironía. Las voces son casi siempre femeninas, y los temas giran en torno a la confrontación entre los sexos. Es decir, las narraciones de Iturbe hablan de amor, odio y ven-ganza, y la perspectiva narrativa se sitúa siempre en pleno centro del conflicto, nunca en la fría posición del observador neutral.