Lertxundik esapide, erranairu eta hitz bitxien bilduma honetan barrena galtzeko gonbitea luzatu digu Letrak kalekantoitik liburuan. Hizkuntzaren korpusa du aztergai: ahozko tradizioa, idatzizkoa, Euskal Herrikoa eta Europa osokoa aurkiz eta ifrentzuz jarri eta azpil berriak, lotura ezkutuak eta azalpen sujerentziaz beteak ematen saiatu da. Gai zaharrak, betiko eta betirako gaiak, era moderno eta gustagarri batean ekarriak. Hautaketa lana izan da, ezinbestez, Lertxundirena; batzuetan, hitz bitxi baten gorabehera kontatzen digun bezala, hurrengoan, kantu baten alderdi ezkutua bistaratzen digu, eta bestean, gaur egun ere erabilgarria izan daiteken esamoldea jartzen digu begien aurrean. Baina beti aurkituko dugu hausnarketa interesgarriren bat, beti zerbait berri, baita mila aldiz ukitu diren gaietan ere.
Hiner Saleem zinegile eta idazle kurduak bere haurtzaroa kontatzen du liburu honetan. Eta bere haurtzaroa kontatzeko beretarren -bere familia hurbilaren eta kurduen- historia kontatu behar digu, Saddam Hussein aginpidera iritsi aurretxoan hasita, harik eta, 17 urte zituela, Iraketik ihes egin behar izan zuen arte. Ihes egin eta gero, zinemagile lanak egin ditu. Vodka Lemon da bere azken film luzea, Veneziako 2003ko zinemaldian San Marco saria jaso duena. Nire aitaren fusila 2004ko otsailean argitaratu zen lehen aldiz, arrakasta handiz, oso denbora laburrean hizkuntza askotarako bidea egin baitu.
Beste jarduera intelektual baterako gai ez bada ere, Mirko Czentoviczek, haur garaietatik bertatik, xake jokoan dohain bereziak erakutsi zituen. Munduko txapelduna izatera iritsi da, eta, xake jokalarien artean, maisu ospe handikoa. New Yorketik Buenos Aireserako bidaian, ordea, itsasontzi barruan, aurkari misteriotsu bat agertu zaio: B. jauna, Vienako aitoren seme bat, nazien ihesi Europatik datorrena. Narratzaileak bi pertsonaien ezagutza egiten du eta lehiara bultzatzen ditu. Larrialdirik gogorrenaren aurrean, gizakiak barru-barruan duen aurrera egiteko ahalmenaz dihardu Zweigek, hain zuzen bere buruaz beste egiteko bezperetan zela. Austriarrak maisuki josten du haria, eromenaren atarian jartzen gaitu eta pertsonaiak bizi duen estuasun bera sentiarazten dio irakurleari, hasieratik bururaino ezinutzizko liburu bitxi honetan.
Zer garen eta zer izan nahi genukeen. Hara hor buruhausteak eragiten dizkigun arazo bat, bai alor pertsonalean bai alor politikoan ere, herri bat (edo bi, edo hiru edo batere ez) garenez gero. Eleberri honetako protagonista, Joseba Anabitarte, eskizofrenia batean bizi da. Unibertsitateko irakaslea da, aspertuta dago gure hemengo giro politikoarekin. Baina aspertze horien arrazoiak oso ezberdinak izan daitezke andrearekin baldin badago edo koadrilako bere lagun minarekin, edo Zuriñe bere ikaslearekin. Alaskako unibertsitate batetik etorri zaio eskaintza bat, Euskal Herriari buruzko ikastaro bat emateko. Aukera ederra iruditzen zaio Euskal Herritik ihes egiteko. Edo beste zer edo zeretik doa ihesi? Kontua da ihesi doala, behintzat. Alaskan, bakar-bakarrik, eta gure herriari buruz deus ez dakitenen aurrean, Euskal Herriaren historia fantastiko bat asmatzen du.
Gazia da, sarkasmoz betea, lehen hitzetik harrapatzen zaituena, pindartsua. Hitz batean, umoretsua da, bai, eleberri labur hau, baina irakurri ostean min eragiten duena.
Sistema Periodikoa ez da noski kimika-tratatu bat, zientzia hori arrotz zaion irakurlea ere arras zaletzeko dohaina baitu. Autobiografia bat ere ez da, zentzu peto-petoan, idatzi oro eta are giza lan oro autobiografia bat den neurri partzial eta sinbolikoan ezbada: historia, hala ere, bada nolabait. Zera da, edo izan nahi zukeen: mikrohistoria bat, lanbide baten eta haren porrot, garaipen eta miseriena. Hala definitzen du Levik berak bere liburua. Heziketa moral baten mikrohistoria ere badela erants genezake, mende honetako doilorraldi beltzena irudi-hondo.
Gurutz Sarasola Martinez, Lotsati (Itsasondo, 1915-Donostia, 1936). Itsasondoko industrialen familia batean jaioa, Gurutz Sarasola Martinezek 1935ean olerkiak argitaratzeari ekin zion Lotsati izenpean El Día, Euzkadi, Argia, Ekin eta El Pueblo vasco egunkari eta aldizkarietan.
Urte luzez ahaztua, bere lana biltzeko ahaleginak 70eko hamarkadaz gero hasi ziren.
Deuseztatze esparruek ez dute liburu ederragorik inon. Literatur alderdia du eder Hau gizon bat bada liburuak, lekukotza alderdia ez ezik. Zaila da noski edertasunaz hitz egitea gizakiaren gauzaki bihurtze prozesuaren kronika lazgarriaz ari bagara, inoiz izan den krimenik handienaz ari bagara, baina Primo Levik lortu zuen bere lekukotza emateaz gain edo emanda ere literatur maisulan bat ontzea.
Un hilarante y malévolo retrato conyugal a través del masajeo y apuntalamiento de un culo (Fernando Aramburu). Un catálogo de Ikea que se remonta a la Edad Media y que llega a los confines del futuro (Agustín Fernández Mallo). Una arrebatadora monja de lujuria desbordante y adictiva (Andrés Neuman). Por hacer realidad la ilusión de un hijo, uno se deja engañar lo que haga falta y más (Kirmen Uribe). Fifi y Fefo, una pareja ridícula, untuosa, cursi y sobre todo cómica (Fernando Marías). Una delirante venganza poética a base de comerse las palabras de un modo textual (Juan Bonilla). El secuestro de un perrito pilonero o trullo y zoofilia en feliz maridaje (Montero Glez). Los elefantes, los monos y la ineptitud determinan las elecciones de un país (Ángeles Caso).Cuando la falta de pudor se sirve de un peculiar medio para mostrarse (Lola Beccaria). El diálogo tipo Epi y Blas de dos etarras autistas (Iban Zaldua).
En este segundo volumen de la serie La Risa de Bilbao se dan cita diez autores de muy diversas distancias y usos literarios, pero unidos por una característica común: todos ellos son narradores de primera línea en nuestro actual panorama literario. Pero hay otra rasgo que estos diez narradores comparten: no practican habitualmente la literatura humorística. Y, al aceptar el encargo de Juan Bas, coordinador y editor del libro, han asumido un desafío literario en toda regla. El resultado es, como reza el subtítulo, un libro de la mejor narrativa tratada con humor. Cuando te dicen que tu padre se ha ido porque era un marciano (Elvira Lindo); el limbo es tan real y dantesco como Carrefour o un manicomio (Nuria Barrios); el agobio en estado puro viaja en taxi, carga con un gran cartapacio y suda (Pedro Ugarte); pueblo pequeño, infierno grande (Miguel González San Martín); un ciego que es modelo de dentadura y una máquina del tiempo a la que le gustan los collages tipo Frankenstein (Manuel Manzano); el juego de los dobles a ritmo caribeño con un Fidel Castro tintinófilo (Harkaitz Cano); todo un pueblo poseído por la más activa lujuria (Ramiro Pinilla); el sardónico monólogo de un criminal solitario (Ricardo Menéndez Salmón); A, B, C y D, los cuatro vértices de un polígono irregular tan aristoso como las relaciones de las mujeres que lo conforman (Berta Marsé); un contemporizador detective privado en busca de un bailaor huido a Costa Rica o por aquí hay mucho gay (Fernando Iwasaki).
Durante los diez años en que el Lehendakari Ibarretxe asumió la máxima responsabilidad política de Euskadi (1999-2009), su voz llegó a la ciudadanía a menudo mediatizada, interpretada, comentada, acotada y, en ocasiones, manipulada. Ese hecho adquiere una especial relevancia si tomamos en consideración la trascendencia de los hechos políticos que se han sucedido en esa década.
El periodista Koldo Ordozgoiti ha vivido de cerca los avatares políticos de ese período, integrado, con diversas responsabilidades, en el equipo de gobierno del Lehendakari Ibarretxe. Como testigo de excepción de una de las épocas más dinámicas del devenir político vasco y español, es la persona más indicada para abordar la realización de un libro como El futuro nos pertenece, en el que el Lehendakari Ibarretxe expone de primera mano su visión sobre su período de gobierno, sí, pero, y quizá sobre todo, acerca del futuro que propugna y vaticina para Euskadi.
Con el máximo rigor y narratividad periodística, Ordozgoiti enriquece e ilustra el relato con documentos de máximo valor histórico, de manera que el lector pueda contrastar en todo momento la letra y el espíritu de los acuerdos, normas y documentos que han jalonado la historia política de la época recogida en el libro.
Como colofón, el Lehendakari Ibarretxe sintetiza, en un epílogo titulado El derecho a decidir, la llave de la solución, las claves esenciales de su propuesta de futuro para Euskadi.