Hilabete gutxiko bizia gelditzen zaio Teresari. Arantza bat eraman izan du barru-barruan sartuta bere bizitza osoan, Almike alabak hemezortzi urte betetzeaz batera etxetik alde egin izana, droga-arazoak tarteko. Hitz egin nahiko luke alabarekin, patxadaz; baina badakienez hori ezinezkoa duela, erabakitzen du zerbait utziko diola idatzita, hura noiz edo noiz etxera itzuliko balitz amak bere azken hilabeteetan egunero idatzi zizkionak irakurriko lituzkeen itxaropenaz. Alabari idazten dizkion paperetan beren bien bizitzez hitz egiten dio Teresak, eta, horiez gain, hil arte bete nahi dituen asmoez ere bai.
1930-40ko hamarkadetariko batean jaiotako ama baten ahotsa da de profundis honetan entzun daitekeena. Drogak irentsi dion alabarenganako enpatiaz heltzen dio itxaropenik ezaren aurkako borrokari bere bizitzako azken hilabeteetan.
Euskal Herrian drogak harrapaturiko lehenengo belaunaldikoen ama baten kontakizun jariotsu honetan, bizitzea egokitu zaion mundura dena dela garaia zein lekua moldatzen jakin ez duenaren bizikizunak aurki daitezke.
En estos ochos relatos se plasman otros tantos modos de vivir en los que se entrecruzan situaciones y personajes unidos por el hilo inasible de la fascinación. En algunos casos, la fascinación es, o ha sido, el único asidero de las protagonistas para no hundirse en la cotidianidad; en otros casos, viven condicionadas por fascinaciones pasadas. El incesante latido que en estos cuentos se percibe proviene de un potente corazón narrativo: la sed de los sentidos, unida a la curiosidad, se convierte en el modo de vida que Yurre Ugarte retrata a lo largo de siete relatos y la «leyenda literario-musical que, a modo de colofón, cierra el libro.
La mayoría de las protagonistas son hijas de la cultura pop; las fotografías, las canciones, la música, el arte o la estética non son para ellas únicamente algo que se deguste con mayor o menor placer. Son una manera de vivir. Una forma de estar en el mundo y de entenderlo. El arte, de la mano de una febril búsqueda estética, ha forjado la sensibilidad de estas mujeres, y gracias a ella seguirán adelante, por más adversas que les resulten las circunstancias vitales.
La periodista que debe confesar a su hija quién es su padre, la fotógrafa que cobra conciencia del influjo que sobre ella ejerce una amiga de la adolescencia, el artista reciclado en gestor cultural, la antigua diseñadora convertida en sintecho, la doctoranda que se dispone a presentar su tesis sobre el pop: se trata de voces que dejarán poso, y de madera duradera, en quien se aventure en su lectura.
Ainhoa, una simpática niña, nos guía en un divertido paseo a todo color y en gran formato a través de la vida y obra del mundialmente famoso escultor Eduardo Chillida. Conoceremos así sus primeros pasos en el arte, la amplitud de sus múltiples inquietudes estéticas y, cómo no, sus principales obras y los lugares donde éstas se hallan emplazadas. Una vez finalizado el interesante recorrido, Ainhoa brindará a los niños y niñas que se han asomado a este bello álbum la oportunidad de sumergirse en la obra de Chillida a través de trece juegos que recuperan y reciclan como divertimento interactivo la información facilitada durante el paseo precedente, ayudándoles así a fijar los conocimientos adquiridos. Como colofón, el álbum incluye, a modo de catálogo, las especificaciones técnicas y de ubicación de las 24 obras que Ainhoa nos ha mostrado.
«Eta zer den ene beste esku hau, ezabatzen baitu idazten dudana oro; eta zer den eztarri hau ere, beste baten hitzak ahoskatzen baititu; eta zer diren ene oinak, eromenaren bidean galtzen baitira, eta egiten baitute tristuraren deserrian herri, esperantzaren aberrian atzerri». Hala idazten du autoreak, akufenoak deitutako atalean, eta deserri horretan, atzerri horretako duda-mudetan ez atzera ez aurrera eraikitzen du bere literatur lan heldu bezain kezka sortzailea, umorearen hariz, absurduaren ehunean.
Goiko Kale lehen aldiz argitaratu zenean, artean ezezaguna zen Anjel Lertxundi euskal letren esparruan. Inork ezin uka dezake, hogeita hamar urteko ibilbide oparo baten ondoren, bera dugula gaurko euskal narraziogintzan habe sendoenetako bat. Haren literatur ibilbidean mugarri garrantzitsua izan zen Goiko Kale. Harri-bitxi xumea da, eta oraindik ere xumetasunak ematen dion orduko xarma bere horretan gordetzen duena. Erlijioak dena ukitzen zuen haurtzaroa exortzizatzea bilatu zuela dio autoreak hitzaurrean. Literatura baldin bada nork bere burua eta inguratzen dutenena ezagutzeko bidea, Goiko Kalerekin lortu zuen Lertxundik iraganarekikoak egitea. Iradokizunez betetako pasarteak kontatzen dizkigu autoreak, haurtzaroa du literatur harrobi, eta estilizazio sotil batez josten du, memoriaren ehunean, garai hartako giroa.
Lale Sokolov tatuatzaile lanetan ari zen Auschwitz-Birkenaun. Zenbaki bana tatuatzen zien bera bezala suntsigai sartzen zirenei. Egun batean, tatuatzeko txandaren zain zegoen neska bat ikusi zuen, Gita, dardar batean, izuak goitik behera hartuta. Laleren bihotza maitasunez goritu zen instantean, eta erabaki irmoa hartu zuen: infernu hartatik biek bizirik atera behar zuten.
Mundu osoko kritika eta irakurleen txaloak jaso dituen eleberri honek Holokaustotik bizirik atera ziren Lale eta Gita Sokolov judu eslovakiarren benetako historia du oinarri. Bai haien historiak, bai eleberri honek, itxaropenari eta maitasunaren indarrari egiten diote gorazarre argitsua.
«Amodiozko historia zirraragarri bat», El Periódico
«Kontakizun indartsu eta lazgarria
Ahaztezina», Kirkus Reviews
«Maitasun eta sufrimenduzko historia bat», New York Post
«Zintzoa
hunkigarria», Sunday Times
«Fenomeno bat», The Times
«Liluragarria», Guardian
Ez dago behatutakoa aldatzen ez duen behaketarik.
Gertakariak ez dira gertatzen denboran, gertakariek denbora sortzen dute irauteko, denboran jarraitzeko.
Jorge Wagensberg-en bi esaldi horietan dago Gertakarien urtzea honen abiapuntua eta mamia. Izan ere, poetaren jardueraren gakoa inguruko gauzak edo gertakariak behatzean (ikustean, aditzean, ukitzean, usaintzean, dastatzean) datza, ariketa horretatik bere interpretazioa sortzeko, bere ahots propioarekin. Gaurko zientziak berak onartzen duenez, begirada zientifikoak errealitatea zertxobait aldatzen badu, begirada poetikoak guztiz aldatzen ditu gertakariak, nahitaez, behatze ariketa horretan. Inguruko gertakarien urtze hori begirada sortzailearen emaitza da. Hurrengo urratsa birziklatzearena da: poema bat idaztean, finean, gure bizipenak, oroipenak, sentsazioak, ideiak, sentimenduak, irakurketak
birziklatzen ditugu.
Poesia edonon aurki daiteke (ez dut aurkitu zutaz edo nitaz solastatzen ez den berririk). Egunkari baten berrietan, igandeko gehigarriaren ataletan. Haren tintak hatz-mamiak zikintzen dizkigu, egunaren argiak edo belztasunak betsareak inprimatzen dizkigun bezala: ez dago idazteko bertze modurik. Memorian erdi urperatuan dugun poema zahar bat berriz oroitzean ere bertze poema bat idazten dugu.
Kartografiak bere baitan biltzen du errealitateen eta irudimenaren arteko hartuemana: mapak ez dira errealitatea, baina errealitatearen irudi bat ematea dute helburu. Autorea errealitate baten, bere errealiatearen, kartografia egiten saiatu da liburuan. Asko eta askotarikoak dira errealitateak, bai, baina ez oso diferente; azken finean denok gara gizaki. Autorearena ez da besteen errrealitateetatik oso aldendurik egongo. Lurralde batzuk ondo marraztuta daude, sateliteen eta ordenadoreen bidez egiten diren modukoak dira: ahalik eta zehatzen. Beste batzuk, aldiz, zirriborroak, besterik ez. Terra Incognita franko agertzen da, halabeharrez, antzinako mapetan bezalaxe, nork ezagutzen du oso-osorik bere burua eta bere ingurua?
