Istorio gazi-gozoak dakarzkigu Dorothy Parker-ek, andre-gizonen arteko ika-mika tirabiratsuak, inolako harropuzkeria eta lotsarik gabe azalduak, gordin eta garden. Kontakizun bihurri, minbera eta hunkigarriak dira. Istorio zorrotzak, umorez eta atsekabez beteak. Ikara eragiten duten umorez zipriztindutakoak. Suharrak dira, grina biziz idatzitakoak, betiereko gorabehera katramilatsuak dituztenak kontagai: senar ankerren doilorkeria, emazte otzanen mendekotasuna, senitartekoen itxurakeriak, bikote harremanetako gaizki-ulertzeak, jeloskorkeria, bakardadea, egunerokotasunaren ohikeria, txutxu-mutxuen maltzurkeria, jendarteko bereizkeriak, txirotasuna, arrazakeria, amatasuna, abortua, dibortzioa, buruaz beste egitea
Haatik, ez dira istorio sentibera hutsalak. Ez dira kontakizun arinak, inozoak; pisuak eta larriak baizik. Benetakotasun egiazkoa darie. Argi eta garbi islatzen gaituzte. Eta geure buruaz irri eginarazte digute, bihozgabe, basaki.
Eleberri honetako protagonista -Stanislaus Demba ikaslea-, goiz batean behartua dago ilunabarra baino lehenago diru kopuru bat biltzera, berari muzin egin dion neskalaguna berreskuratzeko eta biek elkarrekin Veneziara egingo luketen bidaia batekin tentatzeko. Hala, delitu txiki bat egingo du, eta hortik aurrera eleberri poliziakoaren antz handia hartzen du Perutzen obrak: etengabe ihesi eta ezkutuan ibili beharko du Demba ikasleak. Eleberriaren atal bakoitzean, protagonistaren bizitzako pasarte bat agertzen zaigu. Leo Perutz austriarraren nobelak agertu zirenean, Kafka berritzat hartu zuten batzuek. Maiz erakusten dizkigu figura groteskoak, egoera absurdoen mendean dabiltzanak eta indar irrazionalek erasan dietenak.
Lau gizon, kartzela batean preso, erregeren kontrako talde iraultzaile bateko partaide izateagatik: baroia, olerkaria, soldadua eta irakaslea. Heriotza-zigorra dute laurek zain, eta sententzia bete aurreko gauean, solasean dabiltza, istorio bana kontatzea erabakiko dute, beren azken orduak zerbaitetan pasatzearren, batetik, eta baita beren biziari zentzua emango dion laburbilduma baten bila ere, gillotina jausi aurreko azken unean oroitzeko moduko irudi bat gordetzearren. Airean dabil espetxeko gobernariaren proposamena ere, lau lagunetakoren batek erakundeko buruzagiaren izena isil-gordeka salatuz gero, denak libratuko dituela
Liburu honetan 1917ko Iraultzaren ondorengo gerra zibilaren garaiko gertaera latzak eta familia gatazkak islatzen ditu Sholokhovek. Apaingarririk gabe ematen digu soldadu gorrien eta talde matxinoen arteko borroken berri, Don ibaiaren ertzetako kosakoen eguneroko gazi-gozoak antze handiz marraztuz. Hasiera-hasieratik murgiltzen gaitu giro horretan, bere begiekin ikusi zuena, bere belarriekin entzun zuena, bere sudurrarekin usnatu zuena helarazten digula.
Hona zer dioen bere autobiografian Mikhail Sholokhov Literatura Nobel saridunak: Gerra zibilean Don ibaiaren aldean egon nintzen. Hara-hona ibili nintzen 1920. urteaz geroztik Doneko lurraldeetan lanean. Denbora luzez izan nintzen hornigai-biltzaile. Don ibaian nagusi ziren matxino-taldeak jazarri nituen 1922ra arte, eta talde horiexek jazartzen gintuzten gu
1923tik aurrera hasi nintzen idazten. Ez dut materiala biltzeko beharrik izan, eskura neukalako.
