Goizuetan bada gizon bat
Hunkigarriak, bertsoak. Eta zenbat aldiz ez ote ditugu kantatu hainbat afalondotan. Izanez ere, horren ederki paratu zizkigun Mikel Laboak, hautspetik atera eta [
]. Goizuetako kanta xahar horren sustrai bila, hasi banintzen hasi, jainko ttikiak bestek ez daki, zenbat buruhauste ibili izanen dudan geroztik, beste hogeiren bat urtez edo, hara eta hona, maitale liluratua bere guzizko maitearen atzetik bezalatsu
. Halatsu deskribatzen du autoreak ikerketa lan erraldoi honen abiapuntua eta garapena. Aitortu beharra dago liburu honen orrialde bakoitzean antzematen dela autorearen pasioa, grina eta jakin-mina eta asmatu egin duela ageri diren leku eta gertakari ilunez irakurlea liluratzen.
Ez da hau, hala ere, Trabukoren historia tristearen kontaketa hutsa, hori bada ere abiapuntua. Atari eder bat da bestela inongo historia-liburu marduletan ateratzen ez diren herritar xume aspaldi hildakoen grinak, maitasunak eta bizimodua ikasteko, burdinolen inguruko elezahar ilunak ezagutzeko: olajaun eta meatzarien arteko istiluak, noble eta bilau arteko espak, arrazakeriak, amodio eta gorroto kontuak, heriotzak
Goizueta eta inguruko herri eta auzo, leku eta jendeak dira liburu honetako pertsonaia nagusi, baina aise ikus daiteke Euskal Herri berdeko beste hainbat eta hainbat herri, auzo eta jende Goizueta eta inguruko horien baitan.
Liburu hau irakurtzen duenak ez du modu berean entzungo Mikel Laboa kantari: Goizuetan bada gizon bat
Gure gizartean aniztasun gero eta handiagoak erronkak planteatzen ditu gizartea giza eskubideen ikuspegitik kudeatzerakoan. Pertsona guztien berdintasuna eta gutxiengo linguistiko, kultural eta erlijiosoak edo bestelakoak babestea elementu beharrezko eta premiazkoak dira, elkarbizitza eta kohesio soziala ziurtatzeko gurea bezalako marko demokratikoetan. Elementu horiek argiago islatzen dira espacio publikoaren kudeaketan. Ildo horretatik, azken urteotan, erlijioaren protagonismoa handitu da. Hori da, giza eskubideen ikuspegitik eremu horretako desafiorik egungoena.
«Algunos son donostiarras, muchos guipuzcoanos, casi todos vascos. Es una elección caprichosa. No son sus biografías, porque para eso ya están el BOE o el padrón: lo que va aquí es mi visión de ese paisanaje, mis retratos personales, porque es lo que puedo aportar que no esté ya en el Espasa. He conocido a esta gente y ahora pinto el retrato colectivo de una generación. ¿Por qué 101 vascos y medio? Porque los 101 personajes del libro son vascos en sentido amplio y el medio es Woody Allen: el paisano más cercano de cuantos desfilan por estas páginas. Aunque él naciera en Nueva York y yo en Gros. De Arzak a Atxaga y de Oteiza a Ainhoa Arteta, de Xabi Alonso a Odón Elorza y de Argiñano a Julio Medem. Y al final, Ibarretxe. Lo dijo Dalí, o Picasso, qué más da: si aún no se parecen a mis retratos, ya se parecerán». Mitxel Ezquiaga
«Aurpegia mozorrotu gabe generamanean inork ez zigun begiratzen. Orain jarri dira guri begira, aurpegia mozorrotu dugulako
Beraz, garbi dago: ikus gaitzazuen estali dugu aurpegia. Ikus gaitzazuen» (Marcos komandanteordea). Gaur egun, inoiz baino gehiago, Bestelako Komunikazioa matxinada-ekintza bat da: asperdura, hipokrisia, manipulazioa, merkatuaren diktadura, infantilismo eta gorrotoaren aurka altxatzen den errebolta horizontala eta demokratikoa. Han eta hemen, egunez egun, hedatuz doan sarea da; teknologia berrien abantailez baliatzen den mugimendu maitagarria. Aberririk ez duen matxinada da: Venezuelan, Chiapasen, Iraken, Madrilen edota Euskal Herrian bertan gauzatzen da. Egunero. Ez dezagun ahantz masa-hedabideak ez direla guztiahaldunak. Ez, menderagarriak dira. Eta garaitzeko bidean, Bestelako Komunikazioa tresna erabilgarria da. Merkea eta alternatiboa. Inoiz ez da berandu irudimenaren matxinada abiatzeko. Abiatu gaitezen bada, ausardiaren zurrunbiloan!
Las cinco narraciones que contiene este libro tienen como telón de fondo las circunstancias que han condicionado la vida de los nacidos en los primeros años 60. En la primera de las narraciones, el autor se sumerge en el ambiente de la posguerra, del cual han llegado hasta él sólo los ecos. Las siguientes piezas narrativas se aproximan gradualmente al momento actual, y en ellas es constante la presencia de la violencia política (o, más exactamente, de los seres humanos que la practican y de los que la padecen), bien como telón de fondo, bien como elemento de primer plano. No se trata, sin embargo, de un libro sobre el conflicto vasco, sino de una literatura rebosante de humanidad (y de crudeza) que se aproxima al universo de todos cuantos hemos tenido que aprender a vivir y convivir en ese contexto.
Se leen con una sonrisa. Porque las narraciones que conforman este libro rebosan humor. Un humor a veces tierno y a veces punzante, o negro, incluso trágico. Las breves narraciones de Iturbe se leen con suma atención, y hacen experi-mentar a quien se sumerge en ellas cierta sensación de culpabilidad, como si se escucharan conversacio-nes ajenas. Se leen con avidez, al ritmo del pulso rápido que la auto-ra imprime a su prosa, y con el acicate de la mordacidad que desti-la su constante ironía. Las voces son casi siempre femeninas, y los temas giran en torno a la confrontación entre los sexos. Es decir, las narraciones de Iturbe hablan de amor, odio y ven-ganza, y la perspectiva narrativa se sitúa siempre en pleno centro del conflicto, nunca en la fría posición del observador neutral.
Idazlearen eginbehar nagusia munduak sortzea bada, hona hemen literatur lan bat. Australiako aborigenen munduan du abiapuntua Sagastizabalen eleberriak. Hango baztergabetasunean, ehizan eta bilketan, larrugorritan bizi zen jende baketsua, poesia hutsa diren bere sinesmenekin. Oinarria hori badu ere, mundu oso bat sortzen du ia ezerezetik, izen, izan eta guzti, fantasiaren festa betean eraikia. Sexualitateak presentzia handia du liburuan, sexu-aukeren arteko muga lanbrotsuek eta jolasak bezala. Kontabidearen taupada komikiarena da, umorez eta poesiaz lurrindua.
Bi aditzek ematen digute liburu honetako jardunaren gakoa: hizkuntzaz gozatu, hizkuntzaz jabetu. Bi aditz horiek elkartuta, jolasa eta autoerreferentzia jartzen zaizkigu, biak ala biak, agerian, hemen azaltzen eta sailkatzen diren adierazpen ludiko guztien abiapuntuan hizkuntzaren gaineko gogoeta dagoelako. Kontzienteki askotan, ohartu gabe beste batzuetan, darabilgun hizkuntzaren nondik norakoak zalantzan jartzera eta birpentsatzera bultzatzen gaituzte ariketa hauek, hitzen beste aldean hitzen honako aldean, akaso dagoen mundua ikusarazten baitigute.
Horretarako, jokalariak ez ezik, esploratzaileak behar ditugu hizkuntz zelaian, hitzen, esaldien, arauen
iturburuetara joan, haietan barneratu, aurkitutakoa apurtu, aztertu eta berregin, eta, azkenik, sortzeko kemena eta trebetasuna duten esploratzaileak: hizkuntza jolasgai bihurtzeko.
Euskadi ta Askatasuna. Askatasunak behartu zuen ETAren hasiera, askatasunak behartu du bere amaiera. Ez dago jada Beste nagusirik. ETAren su-etenak horixe dio: gure esku dago guztia. Badugu parlamentua, baditugu alderdi politikoak eta elkarteak, eta badakigu kontatzen esku altxatuak zeren alde dauden. Zein da ba gure arazoa? Besarkada historikorako ordua da. Galdutakoen memoria erredimitzeko modu bakarra: euskal berpizkunde berri bat.
Errazena litzateke ETA terrorismoa besterik ez dela izan esatea, gurekin zerikusirik ez duela, eta kito. Baina hasieratik eta gaur arte ETA gurea izan da, euskal gizarte osoarena. Su-etenaren ondoren ETAk behin-betiko agur esatea gizartearen erantzukizuna ere bada neurri batean. Zer egiten dugu orain ETAren hondakinekin?.
Su-etenaren inguruko hausnarketa ausart honek politikaren premia aldarrikatu nahi baitu, politika aurreko esparrura garamatza eta errealitateak izaera ertz askotarikoa duela azpimarratzen digu. Hargatik, errealitatera behar bezala hurbiltzeko, talaia askotatik begiratu beharko diogu, batzuek munstro gisa eta besteek utopia baten itxura emandakoari benetako aurpegia ikusteko.
Martín el erizo descubre la música. Pero, por desgracia, su voz no le gusta a nadie. Ni siquiera sirven de nada las clases de canto que recibe del ruiseñor. Nadie quiere escuchar a Martín, y nadie quiere cantar con él en el coro. Solamente el lobo, el cuervo y el ciervo, que también cantan bastante mal, están dispuestos a cantar con Martín. Pero pronto descubrirán que no todo el mundo tiene los mismo gustos, y que también hay a quien le gusta su forma de cantar.
